حسن مرسلوند
127
زندگينامه رجال و مشاهير ايران ( فارسي )
7 - همكارى فكرى در نشر مجلهء اطلاعات ماهانه در سالهاى 1330 - 1334 خ . 8 - مجلهء ايرانيكا به زبان ايتاليايى و فرانسوى در دورهء رايزنى فرهنگى در ايتاليا . همچنين با نشريات مختلفى از قبيل شفق سرخ ، اتحاد ، مرد آزاد ، اطلاعات ، مجلات شرق ، يغما ، آينده ، مجلهء دانشكدهء ادبيات ، سخن و وحيد از طريق نگارش مقالات تاريخى و ادبى و ترجمه داستانهاى گوناگون همكارى داشت . ترجمهها و تأليفات نصر الله فلسفى كه به صورت كتاب انتشار يافته ، بيش از پنجاه مجلد است كه از آن ميان يازده مجلد در تاريخ و جغرافيا براى كلاسهاى دبيرستانى و سيزده مجلد در تاريخ ايران و ساير كشورهاى جهان و تحقيقات ادبى و تاريخى و اصول تعليم و تربيت و غيره نگاشته شده و بارها به چاپ رسيده است . مشهورترين و وزينترين اثر فلسفى كه در دايرةالمعارفهاى معروف از آن نام بردهاند ، دورهء تاريخ زندگانى شاهعباس اول است كه تاكنون پنج مجلد آن از جانب دانشگاه تهران چندين بار چاپ شده است . اين اثر كه به قول نويسنده محصول مطالعهء يك هزار جلد كتاب فارسى و غير فارسى و استفاده از اسناد موجود در آرشيوهاى كشورهاى اروپايى به خصوص ايتاليا و اسپانيا بود هم در نوع خود و هم از جهت صحّت و اعتبار نوشته ، به علت حتى المقدور حذف و ترك مطالب اغراقآميز و چاپلوسانهء منشيان دربارى ، در جمع تأليفات تاريخى فارسى ، كمنظير و واجد اهميت و ارزش يك مرجع ممتاز است . از آثار تاريخى و ادبى ديگر استاد فلسفى كتابهاى چند مقالهء تاريخى و ادبى ، تاريخ روابط اروپا و ايران در دوران صفوى ، تاريخ عمومى جهان در قرون هفدهم تا بيستم ( در دو جلد ) ، اصول تعليم و تربيت و چند رساله در شرح حال زمامداران ايران باستان مانند كوروش و داريوش و انوشيروان و تاريخ پرورش افكار و گزارش جنگ چالدران است . در رشتهء ترجمهء حدود بيست كتاب منتشر كرده است مانند تاريخ تمدن قديم اثر فوستل دوكولانژ مورخ نامى فرانسه كه به تمايل و تشويق دكتر محمد مصدق و به سرمايهء ايشان به چاپ رسانيد ؛ سرگذشت ورتر از گوته نويسندهء مشهور آلمان ؛ منتخب اشعار ويكتور هوگو ، فرهنگ فلسفى ولتر ؛ تاريخ انقلاب روسيه ؛ منظومهء بيچارگان ( به نظم فارسى ) كه ترجمه از اثر ويكتور هوگو است ؛ داستانهاى كوتاه از نويسندگان بزرگ ؛ اشعار منتخب از شاعران